Keith Jarrett – Wizjoner improwizacji

Improwizacja – w ramach danej dziedziny artystycznej – nie jest niczym innym jak kreatywnym poszukiwaniem własnego wyrazu. Mowa tutaj oczywiście o spontanicznym dostosowaniu się artysty do klimatu panującego podczas koncertu. Muzyka tworzona na żywo bezpośrednio wpływa na słuchacza, ale też odwrotnie – artysta tworzący odbiera atmosferę publiczności, instrument i samą akustykę oraz atmosferę miejsca jako element swojej kreacji. Wśród twórców spotykamy się z różnorodnymi spojrzeniami na sztukę improwizacji. W rzeczywistości obecnie każdy kreatywny artysta tworzy nową, swoją własną drogę w kształtowaniu unikalnej ekspresji i konkretnych form. 

W środowisku współczesnej muzyki kreatywnej jedną z kluczowych ról pełni działalność wytwórni ECM Records (Edition of Contemporary Music). Założona przez wybitnego niemieckiego producenta Manfreda Eichera, przez kilkadziesiąt lat wypracowała swój oryginalny nurt i zebrała grupę artystów działających i nagrywających dla niej swoje albumy – live i studyjne.

Swój cykl dotyczący muzyki improwizowanej chciałbym zacząć od artykułu na temat artysty niezwykle dla mnie ważnego – Keitha Jarretta. Jego muzyka odmieniła moje pojmowanie jazzu i nie tylko – szeroko rozumianej muzyki kreatywnej i składających się na nią gatunków z pogranicza muzyki poważnej i rozrywkowej. Jarrett jest jednym z tych nielicznych pianistów, którzy grają zarówno blues zmiksowany z jazzem, soul, jak i klasykę czy własne kompozycje. Między tymi gatunkami znajdują się koncerty solowe – niezwykle istotne w twórczości Jarretta – rozbudowane, często trwające ponad godzinę, improwizowane formy pianistyczne. Jednym z takich performansów był legendarny The Koln Koncert powstały w 1975 roku. 

Czteroczęściowy koncert jest jednym z koronnych kreacji Jarretta. To właśnie ten solowy występ wydany przez ECM był jednym z najlepiej sprzedających się albumów w historii jazzu. Można powiedzieć, że Jarrett od kilkudziesięciu lat przełamuje wszelkie konwencje pianistyki improwizowanej – zarówno w zakresie jazzu, jak i współczesnej „klasyki” – otwierając zupełnie nowe formy wyrazu i ekspresji zawarte w odcieniach „metafizycznego jazzu.

By JPRoche (Own work) [CC BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons

Jego muzyka – w wielkim skrócie – łączy bluesowy feeling i ostinatowe groove’y z medytacyjnym i rytualnym kreowaniem ekspresji, otwartą i nieprzewidywalną formę – z wirtuozowskimi improwizacjami. Keith Jarrett genialnie operuje energią w swoich utworach, performansach czy interpretacjach standardów (m.in. Yesterdays z Jackiem DeJohnettem i Garym Peacockiem), nieustannie prowadząc słuchacza (i widza) przez wyrafinowane formy cool jazzu (Inside OutChangeless), schematy minimalistyczne i medytacyjne (Summertime w solowej interpretacji i koncerty solowe), wplatając między to wszystko ekspresję bluesa (Blues z albumu Paris Concert lub True Blues z Carnegie Hall Concert) czy najbardziej znane standardy jazzowe (album Standards vol. 1 i 2, a w nim All the Things You AreGod Bless The Child i wiele innych). 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                            

 

Utwory wymienione w nawiasach stanowią tylko niewielki procent twórczości Jarretta. Jej duża część powstała we współpracy z innymi wybitnymi muzykami. Warto choćby wspomnieć, że amerykański pianista ma w swoim dorobku ponad 30-letnią działalność w triu – wraz z Jackiem DeJohnettem i Garym Peacockiem nagrał kilkadziesiąt wspólnych płyt. 

Mój cykl o szeroko pojętej muzyce improwizowanej ma na celu przedstawienie oryginalnych muzyków – cieszących się mniejszą lub większą popularnością – którzy poszukują w tym nurcie coraz to nowszych środków wyrazu. Muzyka kreatywna w obecnych czasach nabrała wielu odcieni. Już choćby każdy artysta wychodzący spod skrzydeł wytwórni ECM reprezentuje swój własny język muzyczny. Takich osobowości jest wiele i dużą część z nich postaram się zaprezentować. [Andrzej Karałow]

 

 

 

 

Powiązane artykuły
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Capitoline_she-wolf_Musei_Capitolini_MC1181.jpg
Jackson Pollock – Wilczyca Analizę Wilczycy Jacksona Pollocka można by rozpocząć od postawienia sobie pytania: „co obraz przedstawia?” i nawet bez patrzenia na dzieło zaryzykować odpowiedź, że przedstawia wilczycę – trudno ...
Czytaj..
Lars Gustafsson, By Frankie Fouganthin (Own work) [CC BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], via Wikimedia Commons
Musiał istnieć świat przed Sonatą D-dur, świat przed Partitą a-moll, ale jaki świat? Europa wielkich pustych pomieszczeń, bezdźwięcznych, wszędzie nieświadome instrumenty, gdzie Musikalisches Opfer i Wohltemperiertes Klavier nigdy nie przebiegły przez klawiaturę. Kościoły na pustkowiu, w których ...
Czytaj..
http://requiem-records.com/pl/albumy/199,0
Nieustępliwy puls, prąca naprzód masa, brutalne uderzenia w matematycznej strukturze zagęszczonych punktów. Skupienie i podniosłość tanecznego misterium. W starożytnej Grecji muzyka, taniec i poezja stanowiły jedność. Xenakis koncentruje się na ...
Czytaj..
Eivind Aarset i podróż między stylami
Z muzyką norweskiego gitarzysty Eivinda Aarseta spotkałem się pierwszy raz, słuchając albumu Dream Logic (ECM) nagranego przez duet Aarset–Jan Bang. Tych dwóch muzyków stworzyło kompozycje oparte na mrocznych, elektronicznych landscape’ach i ...
Czytaj..
Chóragan – Jazzowy Chór Wytwórni
Chóragan to cykl, w którym piszę o chórach, utworach wokalnych i tendencjach we współczesnej chóralistyce. Na pierwszy ogień idzie Jazzowy Chór Wytwórni z Łodzi – miasta, w którym spędziłem pięć lat ...
Czytaj..
Jackson Pollock – Wilczyca
Lars Gustafsson – Milczenie świata przed Bachem
Leszek Lorent – Tonisteon
Eivind Aarset i podróż między stylami
Chóragan – Jazzowy Chór Wytwórni

ANDRZEJ KARAŁOW

Andrzej Karałow (1991) – pianista i kompozytor, laureat wielu polskich i międzynarodowych konkursów oraz stypendiów. Koncertuje w kraju i za granicą. Nagrania jego kompozycji zostały opublikowane na płytach DUX, Requiem Records, Ablaze Records, czy Kronikach Warszawskiej Jesieni. Pomimo, że muzyka klasyczna jest głównym polem jego działalności, pozostaje otwarty na eksperymenty z muzyką elektroniczną oraz alternatywnymi gatunkami. Łącząc techniki i inspiracje z różnorodnych obszarów sztuki, tworzy swój unikalny język muzyczny.